مطالعات شبهه پژوهی

مطالعات شبهه پژوهی

تعینات شخصیتی شبهه‌گران و حاملان شبهه در پارادایم نظری اسلام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 عضو هیات علمی گروه معارف اسلامی،دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
2 عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم
چکیده
زمینه و هدف: مسلم است که اکتفا به شناخت شبهه و پاسخ دهی به آن، جامعه را در برابر هجوم شبهات تسلیح نمی‌کند، جامعه نیازمند معارفی است که زمینۀ اجتناب از شبهات و ناباوری نسبت به داده‌های شبهه‌گران را نیز فراهم آورد. این معارف نقشی پیشگیرانه در ابتلاء افراد به شبهه و تشکیک در باورهای ارزشی را ایفا می‌کنند. بدین منظور پژوهش حاضر با هدف تبیین تعینات شخصیتی شبهه‌گران و حاملان شبهه در پارادایم نظری اسلام به انجام رسیده است. روش: پژوهش حاضر از نظر نوع و هدف کاربردی است و با روش توصیفى-تحلیلى اجرا شده‌است، داده‌هاى تحقیق از طریق بررسى اسنادى جمع آوری و با رویکرد کیفی تحلیل شده‌اند. قرآن کریم به عنوان جامعة تحقیق و روایات ناظر به اهداف پژوهش، به عنوان منابع تبیینی و تکمیلی پژوهش مورد استفاده قرارگرفته‌اند. یافته‌ها: حاکی از آن است که اسلام گرچه مدافع بحث علمی و پرسشگری منطقی است لکن به دلالت التزامی سعی در شناسایی شبهه‌پردازان و شبهه‌پذیران دارد و با این راهبرد زمینۀ عدم اعتماد مسلمین و مومنین را به این گروهها ایجاد می‌کند. استراتژی قرآن این است که افراد از فضای شبهات و مجادلات بیهوده و بی نتیجه دور شوند.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله العربیة

تحدید شخصیة المشککین وأصحاب الشک فی النموذج النظری للإسلام

نویسندگان العربیة

فرانک بهمنی 1
سعید بهمنی 2
1 عضو هیئة التدریس بقسم الدراسات الإسلامیة ، جامعة یاسوج ، یاسوج ، إیران
2 عضو الهیئة التدریسیة العلمیة لمعهد بحوث العلوم والثقافة الإسلامیة بقم
چکیده العربیة

السیاق والغرض: من المؤکد أن مجرد معرفة الشک والرد علیه لا یسلح المجتمع ضد هجمة الشکوک ، فالمجتمع یحتاج إلى معرفة توفر الأساس لتجنب الشکوک وعدم الثقة فی بیانات المشککین. تلعب هذه المعارف دورًا وقائیًا فی جعل الناس یشککون فی معتقداتهم القیمیة وتشکک فیها. لهذا الغرض ، تم إجراء البحث الحالی بهدف شرح محددات شخصیة المشککین وحاملی الشک فی النموذج النظری للإسلام.المنهج: تم تطبیق البحث الحالی من حیث النوع والغرض وتم تنفیذه بالمنهج الوصفی التحلیلی ، وتم جمع بیانات البحث من خلال مراجعة الوثیقة وتحلیلها بمنهج نوعی. تم استخدام القرآن الکریم کمجموعة من الأبحاث والروایات المتعلقة بأهداف البحث کمصادر تفسیریة ومکملة للبحث.النتائج: تشیر إلى أنه بالرغم من أن الإسلام یدافع عن النقاش العلمی والتساؤل المنطقی ، إلا أنه یحاول تحدید المشککین والمتشککین فی هذه الاستراتیجیة ، وبهذه الاستراتیجیة تخلق أرضیة من عدم الثقة بالمسلمین والمؤمنین بهذه الجماعات. إن استراتیجیة القرآن هی إبعاد الناس عن فضاء الشکوک والحجج غیر المجدیة والعدیمة الجدوى.

کلیدواژه‌ها العربیة

الشک
تحدید الشخصیة
المشکک
صاحب الشک
نموذج الإسلام
  1. * قرآن کریم.

    ** نهج البلاغه (للصبحی صالح)؛ ط1، قم: هجرت، 1414ق.

    1. ابن‎منظور، محمدبن مکرم، لسان العرب، بیروت: داراحیاءالتّراث العربی،1408ق.
    2. پایگاه اطلاع‎رسانی دفتر مقام معظم رهبری، بیانات در دیدار مردم قم، 18/10/1389.
    3. التهانوى‌، محمد على‌، کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم‌، بیروت: مکتبة ناشرون، [بی‌تا].
    4. جرجانی، علی‎بن‎محمد، التعریفات، بیروت: ابراهیم آبیاری، 1405ق.
    5. جوادی آملی، عبدالله، تفسیرتسنیم، قم: اسراء،1380.
    6. ـــــــــــــــ، مراحل اخلاق در قرآن، ایران: اسراء، 1386.
    7. حرعاملی، محمدبن‎حسن، وسائل الشیعه، قم: آل‎البیت، 1409ق.
    8. دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه دهخدا، محقق: دکتر معین، تهران: دانشگاه تهران، 1343.
    9. راغب اصفهانی، حسین‎بن‎محمّد، المفردات فی غریب القرآن، محقق: سید محمد گیلانی، تهران:[بی‎نا]‌، 1322.
    10. رامپوری، غیاث الدین محمدبن جلال الدین‎بن‎شرف الدین، غیاث اللغات، تهران: امیرکبیر، 1375.
    11. شبر، سیدعبدالله، الاخلاق، ترجمه: محمدرضا جباران‌، چاپ چهارم‌، قم: انتشارات هجرت‌، 1378.
    12. شریفی، عنایت الله، «اصول و روش‎هاى تبلیغى در قرآن (3) اصل تذکر»، ماهنامه مکتب اسلام، شماره 3، 1381.
    13. الشیرازی(ملاصدرا)، صدرالدین‌محمد، الحکمۀ المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه، الطبعه الثالثه، بیروت: دارالاحیا التراث العربی، 1981م.
    14. صفی پوری شیرازی، عبدالرحیم‎بن‎عبدالکریم، منتهی الارب فی لغه العرب، تصحیح و تعلیق: فؤادیان، محمدحسن؛ حاجیان‎نژاد، علیرضا، تهران: دانشگاه تهران، ۱۳۹۰.
    15. طبری، محمدبن‎جریر‎بن یزید، جامع البیان فی تأویل آی القرآن (تفسیر الطبری)، بیروت: موسسه الرساله، 1420ق.
    16. غزالی طوسی، ابوحامدمحمدبن‌محمد، احیاءالعلوم الدین، ترجمه: خوارزمی ، مویدالدین محمد، تهران: انتشارات علمی فرهنگی، 1368.
    17. فارابی، محمدبن‎محمد، التعلیقات به ضمیمه کتاب التنبیه علی سبیل السعادة، تهران: جعفر آل یاسین، ۱۳۷۱.
    18. فخررازی، محمدبن‎عمر، المباحث المشرقیة فی علم الالهیات و الطبیعیات، قم: چاپ افست، 1411ق.
    19. فضل‎الله، محمدحسین، الحوار فی القرآن الکریم، دمشق: دارالتعارف للمطبوعات، 1407ق.
    20. فضل‎الله، محمدحسین، گفتوگو تفاهم در قرآن: روشها الگوها و دستاوردهای گفت و گو، ترجمه:‌ سید حسین میردامادی، تهران: مرکز بین المللی گفت وگوی تمدن‎ها با همکاری انتشارات هرمس،[بی‎تا].
    21. فلاح، محمد جواد، «تبیین جایگاه « تذکر» در تبیین و پاسخ به سؤالات دینی از منظر قرآن»، مطالعات شبههپژوهی، شماره 1، 1401.
    22. قرشی، سید علی اکبر، تفسیر احسن الحدیث، چاپ سوم، تهران: بنیاد بعثت، 1377.
    23. کلینی، یعقوب، اصول کافی، تصحیح و تعلیق علی‎اکبر غفاری، چاپ ششم، تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1375.
    24. مجلسی، محمّد باقر، بحارالانوار، بیروت: دارالاحیاء التراث العربی، 1403ق.
    25. مصباح یزدی، محمدتقی، آفتاب مطهر: زندگی، اندیشه و خدمات علمی و فرهنگی آیت‌الله مرتضی مطهری، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی6، 1391.
    26. مکارم‎شیرازی، ناصر، تفسیر نمونه، تهران: دارالکتب الاسلامیه، 1374.
    27. مکارم‎شیرازی، ناصر، پیام قرآن(علم و معرفت در قرآن)، قم: مدرسه الامام امیرالمؤمنین8، 1370.
    28. نراقی، محمدمهدی، جامع السعاده، قم: مؤسسه مطبوعاتی ایرانیان، 1383ق.
    29. نفیسی(ناظم الاطباء)، علی‎اکبر، فرهنگ نفیسی، تهران: خیام، 1355.