مطالعات شبهه پژوهی

مطالعات شبهه پژوهی

تاملی در مهارتهای بینشی و دانشی در پاسخگویی به پرسش‌های دینی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
هیات علمی گروه تاریخ اسلام، دانشکده تاریخ، دانشگاه ادیان و مذاهب
چکیده
امروزه شبهه شناسی و پاسخ به شبهات دینی بخشی از راهبردهای نظامات دینی در سراسر جهان به شمار می‌رود، که در درون خود به مسائل مختلفی نیازمند است. در فرآیند افزایش آگاهی و کسب مهارت، دو اصل بینش و دانش، جایگاه ویژه‌ای دارند. این دو مقوله که یکی (دانش) از مسیر مطالعه و آموزش به‌دست می‌آید و دیگری (بینش) حاصل اندوخته‌های تجربی، اندیشه و سپس دانش است، در کنار یکدیگر به مهارت افزایی افراد کمک می‌کنند. هر دو مقوله (دانش و بینش) شامل اطلاعات و مهارت‌های قابل انتقال هستند با این توجه که بینش به درک عمیق‌تری از پدیده‌ها می‌پردازد. پرسش پیش رو این است که بینش و دانش در مقوله پاسخگویی به شبهات دینی چه جایگاهی دارند؟ این تحقیق بر اساس مطالعه تحلیلی یافته‌های تجربی پاسخگویی تنظیم شده است و ضمن استفاده از مطالعات کتابخانه ای از روش مصاحبه کیفی و گفتگو با صاحب نظران نیز بهره گرفته است. دستآمد پژوهش این است که بینش افزایی با رویکردهای خاص آن مانند بینش تمدنی، سیاسی و ... در کنار دانش افزایی با پای بندی به دانش تخصصی، تجربه گرایی و ... خط سیری را به پاسخگویی به شبهات دینی می‌بخشد که نتیجه آن، اقناع مخاطب بر اساس راهبردهای کلان دینی خواهد بود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله العربیة

تأمل فی مهارات الرؤیة والمعرفة فی‌الردّ علی‌الشبهات الدینیة

نویسنده العربیة

احمد فلاح زادة
أستاذ مساعد بقسم التاریخ الإسلامی، کلیة التاریخ، جامعة الأدیان والمذاهب
چکیده العربیة

 
فی الوقت الحاضر، معرفة الشبهات الدینیة والرد علیها جزء من إستراتیجیات الأنظمة الدینیة فی أرجاء العالم وتحتاج إلی قضایا مختلفة فی داخلها. فی عملیة زیادة الوعی واکتساب المهارة، للرؤیة والمعرفة مکانة خاصة. تتکون المعرفة من خلال الدراسة والتعلیم، وتحصل الرؤیة من التجارب والخبرات والأفکار ثم المعرفة، أی هی یتم تکوینها من الخبرة، والفکر والمعرفة. وتساعد المعرفة والرؤیة بعضهما بجانب البعض علی زیادة مهارات الإنسان. للمعرفة والرؤیة کلتیهما معلومات و مهارات قابلة للانتقال، علمًا بأن الرؤیة تتناول الظواهر بفهم أعمق. وهنا سؤال یطرح نفسه: ما هی مکانة المعرفة والرؤیة فی مجال الرد علی الشبهات الدینیة؟ قد سعی هذا البحث وراء الإجابة عن هذا السؤال من خلال المنهج الوثائقی ودراسة المعطیات التجریبیة والدراسة المیدانیة والمقابلة النوعیة (المحادثة مع الخبراء). وتوصل البحث إلی أن زیادة الرؤیة باتجاهاتها الخاصة مثل الرؤیة الحضاریة والسیاسیة و... بجانب زیادة المعرفة من خلال الالتزام بالمعرفة التخصصیة والتجریبیة ... تمهد طریقاً للرد علی الشبهات الدینیة ینتهی إلی إقناع المخاطب وفق الإستراتجیات الدینیة الکلیة.
 

کلیدواژه‌ها العربیة

مهارات الرؤیة
المهارات المعرفیة
تطویر الرؤیة الحضاریة
الرد علی الشبهات الدینیة
  1. براهیمی، حسین؛ مصاحبه‌های ثبت تجربیات پاسخ‌گویی به سؤالات دینی؛ قم: مرکز ملی پاسخ‌گویی به سؤالات دینی، 15/11/1399.
  2. ابن‌حمدون، محمد‌بن‌حسن؛ التذکرةالحمدونیة؛ تحقیق احسان عباس و بسکر عباس؛ بیروت: دار صادر، 1996م.
  3. اربلی، علی‌بن‌عیسی؛ کشف‌الغمة فی معرفةالأئمة؛ قم: رضى‏، 1421ق.
  4. اکبری، محمود؛ مصاحبه‌های ثبت تجربیات پاسخ‌گویی به سؤالات دینی؛ قم: مرکز ملی پاسخ‌گویی به سؤالات دینی، 26/11/1399.
  5. حقانی فضل، محمدکاظم؛ مصاحبه‌های ثبت تجربیات پاسخ‌گویی به سؤالات دینی؛ قم: مرکز ملی پاسخ‌گویی به سؤالات دینی، 8/11/1399.
  6. خامنه‌ای، سیدعلی؛ بیانات معظم‌له در دیدار جمعی از دانشجویان؛ 17/3/1396، مندرج در: https://farsi.khamenei.ir/speech-content?id=36775.
  7. دلیر، بهرام؛ «معرفت و بصیرت سیاسی اسمائی»، سیاست متعالیه؛ ش17، تابستان 1396، ص7ـ22.
  8. عنایتی، لطفعلی و علی لنگری؛ «واکاوی سازه و مفهوم پاسخ‌گویی ازمنظر مقام معظم رهبری»، امنیت ملی؛ ش33، پاییز 1398، ص75ـ112.
  9. غیاثی فتح‌آبادی، هادی و محمدهادی همایون؛ «احصاء و تحلیل دلالت‌های بینش تمدنی در سیاست‌گذاری مطلوب رسانه ملی»، پژوهشنامه رسانه و ارتباطات؛ ش2، اسفند 1402، ص9ـ34.
  10. فراهیدی، خلیل؛ کتاب‌العین؛ چ2، قم: هجرت، [بی‌تا].
  11. فروتن، یعقوب؛ «تمایزات قومی دینداری در ایران»، پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی؛ ش2، تابستان 1399، ص55ـ78.
  12. محمدی شاهرودی، رضا؛ مصاحبه‌های ثبت تجربیات پاسخ‌گویی به سؤالات دینی؛ قم: مرکز ملی پاسخ‌گویی به سؤالات دینی، 12/11/1399.
  13. محمدی، سیدمحمدتقی؛ مصاحبه‌های ثبت تجربیات پاسخ‌گویی به سؤالات دینی؛ قم: مرکز ملی پاسخ‌گویی به سؤالات دینی، 29/11/1399.
  14. الویری، محسن؛ «بینش تمدنی؛ بایستگی‌ها و چالش‌های آن در ایران کنونی»، 14/11/1397، مندرج در: https://mobahesat.ir/17994.
  15. هاشمی جزی، سیدحسن؛ مصاحبه‌های ثبت تجربیات پاسخ‌گویی به سؤالات دینی؛ قم: مرکز ملی پاسخ‌گویی به سؤالات دینی، 26/12/1399.
  16. یعقوبی، علی؛ «استعاره و بینش جامعه‌شناختی دورکیم»، مجله جامعه‌شناسی ایران؛ ش3، پاییز 1395، ص109ـ134.