مطالعات شبهه پژوهی

مطالعات شبهه پژوهی

کاربست دانش و مهارت در پاسخگویی به پرسشها و شبهات اخلاقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
هیات علمی گروه تاریخ اسلام، دانشکده تاریخ، دانشگاه ادیان و مذاهب
چکیده
امروزه ریشۀ بسیاری از ناهنجاری‌ها اجتماعی را می‌توان در ارزش‌های اخلاقی افراد یا جامعه جست و جو کرد‌. اخلاق فردی برآمده از وضعیت زندگی، نوع تربیت، نگرشها و باورهای آنها نسبت به زندگی و آینده است و اخلاق اجتماعی نیز ترکیبی از روحیات شخصی افراد جامعه، به اضافه‌ی پیوستهای فرهنگی و آداب و رسوم رایج شهروندان است. جایگاه و اهمیت دانش اخلاق و توجه به آن در موفقیت تبلیغات دینی یکی از اموری است که می‌بایست طیف مبلغانِ شریعت، بدان توجه نمایند. از این‌رو بایسته است ایشان، ضمن آشنایی با دانش اخلاق، مهارت پاسخگویی به پرسشها و شبهات اخلاقی نیز کسب نمایند. مطالعه پیش‌رو با بهره‌گیری از روش تحلیل داده‌های کتابخانه‌ای، مطالعات میدانی و روش مطالعه کیفی (مصاحبه) در پی پاسخ به این سوال است که برای پاسخگویی به پرسشها و شبهات اخلاقی چه سطحی از آشنایی با دانش اخلاق و چه مهارتهایی را باید به کار بست؟ یافته‌ها بر آن است پاسخگویی دقیق به پرسشهای اخلاقی نیازمند تسلط بر دانش اخلاق (اعم از اخلاق روایی، کاربردی و ...) و نیز کسب مهارتهای پاسخگویی (مخاطب شناسی، اقناع سازی و ...) است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله العربیة

فاعلیة المعارف والمهارات فی الرد علی الشبهات الأخلاقیة

نویسنده العربیة

احمد فلاح زادة
عضو اللجنة العلمیة فی قسم التاریخ الإسلامی فی کلیة التاریخ لجامعة الأدیان والمذاهب
چکیده العربیة

إن حیاة أفراد المجتمع وتربیتهم ومواقفهم ومعتقداتهم بشأن الحیاة والمستقبل والأخلاق الاجتماعیة هی مزیجة من میزاتهم الشخصیة والسیاقات الثقافیة والتقالید والأخلاق المشترکة لدیهم. وإن مکانة المعرفة الأخلاقیة وأهمیتها والاهتمام بها فی نجاح الدعوة الدینیة من الأمور التی تقتضی من جمیع دعاة الشریعة الاهتمام بها. لذلک، وبالإضافة إلى التعرف على علم الأخلاق، یجب علیهم اکتساب المهارات اللازمة للإجابة على الأسئلة والرد علی الشبهات الأخلاقیة. فإن الدراسة الحالیة، وباستخدام المنهج الوثائقی والدراسات المیدانیة والبحث النوعی (المقابلة)، قد سعت إلى الإجابة على سؤال ما هو مستوى الإلمام بعلم الأخلاق وما هی المهارات التی یجب استخدامها للإجابة على الأسئلة والرد علی الشبهات الأخلاقیة؟ تشیر النتائج إلى أن الإجابة الدقیقة على الأسئلة الأخلاقیة تتطلب الاضطلاع فی علم الأخلاق (بما فی ذلک الأخلاق النظریة (الدینیة المنقولة)، والأخلاق العملیة، وما إلى ذلک) بالإضافة إلى اکتساب مهارات الإجابة والرد (معرفة الجمهور، والإقناع، وما إلى ذلک).

کلیدواژه‌ها العربیة

معرفة الإجابة والرد
مهارة الإجابة والرد
الرد على الشبهات الأخلاقیة
الإجابة على الأسئلة الأخلاقیة
مهارة إقناع الجمهور
  1.  

    1. ابن‌مسکویه، احمد‌بن‌محمد؛ تهذیب‌الأخلاق و تطهیرالأعراق؛ تحقیق عماد هلالی؛ [بی‌جا]: طلیعةالنور، 1426ق.
    2. امیری، علی‌نقی، محمد همتی و مهدی مبینی؛ «اخلاق حرفه‌ای؛ ضرورتی برای سازمان»، سایت دانشگاه الزهراءƒ، تاریخ مراجعه: 20/5/1402، مندرج در:

    https://phch.alzahra. ac.ir/page-phchFarhangi/fa/13/show-form/15143-1

    1. باقری، علیرضا و لیلا افشار؛ «بازخوانی روایی در اخلاق: روشی در آموزش مفاهیم اخلاق پزشکی»، اخلاق پزشکی ایران؛ ش۵، پاییز 1391، ص10ـ۱۸.
    2. پورمدنی، محمدمهدی؛ مصاحبه‌های ثبت تجربیات پاسخ‌گویی به سؤالات دینی؛ قم: مرکز ملی پاسخ‌گویی به سؤالات دینی، 14/11/1399.
    3. جاودان، رضا؛ «اخلاق روایی»، روزنامه رسالت؛ ش7357، تاریخ 19/6/1390.
    4. جلیل‌پور، سیدمهدی؛ «نقض شبهات اتهام اخلاق طبقاتی در قرآن»، پاسخ به شبهات دینی؛ ش33، بهار 1403، ص35ـ52.
    5. جماعتی، حسین؛ «بررسی و نقد نظریه تقدم اخلاق بر دین»، پاسخ به شبهات دینی؛ ش9، بهار 1397، ص77ـ105.
    6. جمشیدی‌مهر، فردین و سیدمهدی رحمتی؛ «اخلاق فلسفی و اخلاق توحیدی ازمنظر علامه طباطبایی، بازخوانیِ مبانی و آثار تربیتی»، فصلنامه جستارهایی در فلسفه و کلام؛ ش1، بهار و تابستان 1402، ص175ـ190.
    7. خزاعی، زهرا؛ «اخلاق کاربردی: ماهیت، روش‌ها و چالش‌ها»، فصلنامه پژوهش‌های فلسفی کلامی؛ ش1، پاییز 1386، ص175ـ204.
    8. خلیلی، مصطفی؛ «اخلاق توحیدی از دیدگاه علامه طباطباییŠ»، فصلنامه اخلاق وحیانی؛ ش1، پاییز 1390، ص125ـ145.
    9. خندان، محمد؛ «نظریه‌های اخلاقِ هنجاری و چالش‌های اخلاقی در عرصه مدیریت اطلاعات»، فصلنامه تحقیقات کتابداری و اطلاع‌رسانی دانشگاهی؛ ش53، پاییز 1389، ص87ـ121.
    10. دانش‌نهاد، محمد و محمدحسن وکیلی؛ «راهکارهای اصلاح درون در اخلاق توحیدی»، فصلنامه اخلاق وحیانی؛ ش2، تابستان 1399، ص37ـ59.
    11. رودگر، محمدجواد؛ «ماهیت و مؤلفه‌های اخلاق عرفانی»، فصلنامه حکمت اسلامی؛ ش4، بهار 1397، ص177ـ202.
    12. شجاعی، رضا؛ مصاحبه‌های ثبت تجربیات پاسخ‌گویی به سؤالات دینی؛ قم: مرکز ملی پاسخ‌گویی به سؤالات دینی، 6/11/1399 و 7/11/1399.
    13. شریفی، احمد حسین؛ «چیستی اخلاق کاربردی»، فصلنامه معرفت اخلاقی؛ ش7، تابستان 1390، ص83ـ96.
    14. صادقی، تقی؛ «اخلاق پاسخ‌گویی»، مجله حصون؛ ش1، 1383، مندرج در:

     https://ensani.ir/fa/article/85588/اخلاق-و-پاسخگویی

    1. فیض کاشانی، محمد‌بن‌شاه‌مرتضی؛ الحقائق فى محاسن‌الأخلاق؛ قم: دارالکتاب‌الإسلامی، 1423ق.
    2. ملکی، علیرضا؛ مصاحبه‌های ثبت تجربیات پاسخ‌گویی به سؤالات دینی؛ قم: مرکز ملی پاسخ‌گویی به سؤالات دینی، 13/11/1399.
    3. وجدانی، فاطمه؛ «بررسی انتقادی مدل تربیت اخلاقی تلفیقی مبتنی بر ایده خبرگی اخلاقی»، نشریه فلسفه تربیت؛ ش1، بهار و تابستان 1396، ص115ـ143.
    4. وکیلی، هادی، مهدی براتی‌فر و اسماعیل منصوری لاریجانی؛ «مسئله چگونگی تخلق به صفات الهی در اخلاق عرفانی»، فصلنامه حکمت معاصر؛ ش1، بهار و تابستان 1396، ص39ـ55.