مطالعات شبهه پژوهی

مطالعات شبهه پژوهی

بررسی و تبیین درونی سازی مواجهه با کانون های شبهه ساز؛ مطالعه موردی : سلفی گری وهابی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیئت علمی پزوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی
چکیده
وهابیت یک مکتب فکری سلفی برگرفته از افکار ابن تیمیه است که در سده اخیر یکی از کانون های مهم شبهه افکن بشمار می رود. در کنار تلاش برای پاسخ گویی به شبهات سلفیان وهابی ، می توان در پرتو یک حرکت علمی و با هدف به چالش کشاندن رقیب، آرایش تهاجمی طراحی شود و در این رویکرد فعال ، حریف در موضع انفعال قرار گرفته ، تلاش خود را در جهت پاسخ قرار خواهد داد. بدیهی است ورای مواجهه شیعه و وهابیت - که به دلیل تفکر عقلانی تشیع و اتصال آن به معارف اهل بیت (ع) از مزایای متعدد برخودار است - روش درونی سازی مواجهه در میان مدعیان محوریت در جهان اهل سنت ، چالش عمیق تری در میان سلفیان وهابی فراهم می سازد. این مقاله کوشیده است تا به این پرسش پاسخ دهد که روش بهره مندی از ظرفیت های مکاتب کلامی اهل سنت برای درونی سازی مواجهه با وهابیت چیست و بر چه نقاطی می توان تمرکز کرد ؟ در این جستار تلاش می شود تا با تامل در جایگاه ممتاز و ظرفیت دو مکتب کلامی اشاعره و ماتریدیه در جهان اهل سنت که به نوعی با گرایش صوفیانه آمیخته است، روش مواجهه درونی با وهابیت به عنوان یکی از کانون های شبهه ساز تبیین گردد. در این زمینه و به صورت نمونه ، چهار حوزه موضوعی پرچالش همچون معرفت عقلی ، توحید الوهی و ربوبی، صفات خبری ، زیارت و توسل می تواند مدنظر قرار گیرد .
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله العربیة

دراسة و تفسیر استبطان مواجهة المراکز المثیرة للشبهات (دراسة حالة السلفیة الوهابیة)

نویسنده العربیة

محمد باقر البورامینی
أستاذ مساعد بقسم الکلام الإسلامی والإلهیات الحدیثة، معهد بحوث الثقافة والفکر الإسلامی
چکیده العربیة

"الوهابیة" مذهب سلفی مستمد من أفکار ابن تیمیة آرائه، ویعتبر من أهم مراکز إثارة الشبهة فی مواجهة المذاهب الإسلامیة فی القرن الماضی. بالإضافة إلى محاولة الرد على شبهات السلفیین الوهابیین، فی ضوء حرکة علمیة وبهدف تحدی الخصم، یمکن تصمیم ترتیب هجومی بحیث یقع الخصم إثر هذا النهج النشط فی موقف سلبی یدفعه أن یبذل جهوده فی الرد. ومن الواضح أنه بعیداً عن المواجهة بین الشیعة والوهابیة، فإن أسلوب استبطان المواجهة بین المطالبین بالمرکزیة فی العالم السُنّی یشکل تحدیاً أعمق بین السلفیة الوهابیة. قد حاول هذا البحث الإجابة على سؤال ما هو أسلوب الاستفادة من إمکانیات المذاهب الکلامیة السنیة لاستبطان المواجهة مع الوهابیة وما هی النقاط التی یمکن الترکیز علیها؟ وفی البحث الحاضر محاولة لشرح أسلوب المواجهة الداخلیة مع الوهابیة باعتبارها أحد مراکز إثارة الشبهة من خلال التفکیر فی الموقع المتمیز وقدرة المدرستین الکلامیتین الأشعریة والماتردیة فی العالم السنی، اللتین اختلطتا الصوفیة بنوع ما. وفی هذا الصدد وعلى سبیل المثال، تم النظر فی أربعة مجالات مواضیعیة صعبة هی "المعرفة الفکریة"، و"التوحید الإلهی"، و"الصفات الخبریة"، و"الزیارة والتوسل".

کلیدواژه‌ها العربیة

الوهابیة
ابن تیمیة
الأشاعرة
الماتریدیة
الشبهة
أهل السنة