تاریخ دریافت: 15/5/1403                        تاریخ تأیید: 28/6/1403
چکیده
ذهن افراد در برخی شرایط روان‌شناختی، برای تولید یا تأثیرپذیری از شبهات، آمادگی بیشتری می‌یابد؛ ازجمله این شرایط اختلال‌های افسردگی و وسواس است. در پژوهش حاضر تلاش می‌شود با روش توصیفی ـ تحلیلی، نقش این دو اختلال در ایجاد زمینه‌های بروز و تأثیرپذیری از شبهه، بررسی و تبیین شود.
باتوجه به یافته‌های پژوهش، افسردگی به‌خاطر داشتن سه مؤلفه ذهنی می‌تواند هم زمینه‌ساز بروز شبهه شود و هم تأثیرپذیری از شبهه را تسهیل کند. این مؤلفه‌ها عبارت‌اند از: مثلث شناختی منفی، روان‌بنه‌های ناسازگار و خطاهای منطقی. در اختلال وسواس نیز دو عامل دراین‌باره نقش مهمی دارند: 1. ابتلا به تردیدهای وسواسی: این اختلال یکی از انواع وسواس‌های فکری است و می‌تواند منشأ تولید شک در انواع آموزهای دینی باشد. 2. تمایل شدید به رها‌شدن از نگرانی و درماندگی: اگر فرد به وسواس عملی شدید در احکام شرعی مبتلا باشد، اضطراب بسیاری را تجربه خواهد کرد و تمایل شدید برای رها‌شدن از این حالت را خواهد داشت. این حالت می‌تواند بستر مناسب برای بروز یا تأثیری‌پذیری از شبهات را فراهم سازد.
 
 
* دانش‌پژوه دکتری مدرسی اخلاق اسلامی جامعةالمصطفیˆ العالمیه (amirigossein6121@gmail.com).