مطالعات شبهه پژوهی

مطالعات شبهه پژوهی

روش باورپذیری شبهات در رسانه‌ها و راهبرد‌های مقابله‌ای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه معارف اسلامی،دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
2 گروه ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه یاسوج، یاسوج، ایران
چکیده
شبهات اعتقادی مانع تحکیم باورهای دینی در افراد گشته آنها را به آشفتگی معرفتی مبتلامی‌سازد؛ کارکرد اصلی رسانه‌ها، معرفت‌افزایی است لکن کشورهایی که منافع خود را در اضمحلال اسلام می‌بینند؛ توسط رسانه، سعی در ایجاد شبهه و نشر آن در جوامع به ویژه جوامع اسلامی دارند. پژوهش حاضر با هدف مقابله با شبهات رسانه‌ها در صدد است روش رسانه‌های شبهه‌افکن را در باورپذیرکردن شبهاتی که ایجادمی‌کنند بدست‌آورد. پژوهش حاضر توسعه‌ای-کاربردی است و بر حسب نیاز از روش اسنادی-تحلیلی نیز استفاده شده‌است. مقالات و کتاب‌های حوزۀ شبهه‌پژوهی و رسانه و برنامه‌ای شبهه‌افکن رسانه‌ها، جامعة تحقیق و سایر منابع ناظر به اهداف پژوهش، به عنوان منابع تکمیلی مورد استفاده قرارگرفته‌است. یافته‌ها: حاکی از آن است رسانه‌های شبهه‌افکن برای باوراندن اطلاعات نادرست خویش به مخاطبین، از اعتمادسازی، صداقت‌نمایی، شجاعت‌نمایی، القاء غیرمستقیم شبهه، تظاهر به احترام و توجه به نیازهای مخاطبین استفاده‌می‌کنند. راهبردهای مقابله با این نوع شبهه‌افکنی نیز استفاده از مهندسی فرهنگی در رسانه‌های خودی و افزایش سواد رسانه‌ای در آحاد مردم است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله العربیة

طریقة جعل الشبهات ذات مصداقیة فی وسائل الإعلام وإستراتیجیات المواجهة

نویسندگان العربیة

فرانک بهمنی 1
علی علیزاده 2
1 استاإ مشارک بقسم الدراسات الإسلامیة ، جامعة یاسوج ، یاسوج ، إیران
2 عضو هیئه التدریس الأدب الفارسی، کلیة الآداب والعلوم الإنسانیة، جامعة یاسوج، یاسوج، إیران
چکیده العربیة

إن الشبهات العقائدیة تمنع من تعزیز معتقدات الدینیة لدی أفراد المجتمع ویترکهم یعانون من الفرضی المعرفی. إن الوظیفة الأساسیة لوسائل الإعلام هی زیادة المعرفة، ولکن الدول التی تجد مصالحها فی تراجع الإسلام، تحاول من خلال وسائل الإعلام إثارة الشبهات ونشرها فی المجتمعات وخاصة المجتمعات الإسلامیة. فسعى هذا البحث، بهدف مکافحة الشبهات الإعلامیة، إلى تبیین الطریقة التی تتبعها وسائل الإعلام فی جعل الشبهات التی تثیرها ذات مصداقیة. والبحث الحالی  بحث تطویری _ تطبیقی وحسب الحاجة مستفید من الطریقة الوثائقیة _ التحلیلیة، وقد تم استخدام الدراسات والکتب فی مجال دراسة الشبهات، ووسائل الإعلام وبرامجها المثیرة للشبهات، ومجتمع البحث، وغیرها من المصادر ذات الصلة بأهداف البحث کمصادر تکمیلیة. تشیر نتائج البحث إلى أن وسائل الإعلام المثیرة للشبهات تستخدم أسالیب بناء الثقة، والتظاهر بالصدق، والتظاهر بالشجاعة، وإثارة الشبهات بشکل غیر مباشر، والتظاهر بالاحترام، والاهتمام باحتیاجات جمهورها لجعل جمهورها یصدق معلوماتها الکاذبة. وتتضمن الاستراتیجیات لمواجهة هذا النوع من الشبهات استخدام الهندسة الثقافیة فی وسائل الإعلام الموافقة وزیادة معرفة وسائل الإعلام بین الجمهور.
 

کلیدواژه‌ها العربیة

وسائل الإعلام
الشبهات
المصداقیة
استراتیجیات المواجهة
  1. *       قرآن کریم.

    **    نهج‌البلاغه.

    1. ارونسون، الیوت؛ روان‌شناسی اجتماعی؛ ترجمه حسین شکرکن؛ تهران: رشد، 1374.
    2. ایمان‌زاده، علی، جواد کریمی و فاطمه فرجپور بناب؛ «اثربخشی آموزش سواد رسانه‌ای بر کاهش اضطراب اطلاعاتی دانشجویان دانشگاه تبریز»، پژوهش‌های ارتباطی؛ ش100، بهمن 1398، ص173ـ207.
    3. حسینی، بشیر؛ درسنامه؛ [بی‌جا]: [بی‌نا]، 1396.
    4. حلّی، حسن‌بن‌یوسف‌بن‌مطهر؛ کشف‌المراد فی شرح تجریدالإعتقاد؛ قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه، 1407ق.
    5. خمینی، سیدروح‌اللّه؛ «تعلیم و تربیت از دیدگاه امام خمینیŠ»، تبیان (دفتر هجدهم)؛ چ2، تهران: مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینیŠ، 1378.
    6. ربانی گلپایگانی، علی؛ درآمدی بر علم کلام؛ قم: انتشارات دارالفکر، ۱۳۷۸.
    7. روح‌الأمینی، محمود؛ مبانی انسان‌شناسی؛ تهران: نشر رسا، 1380.
    8. سروش، عبدالکریم؛ «معنا و مبنای سکولاریسم»، نشریه کیان؛ ش26، پاییز 1374، ص4ـ13.
    9. سورین، ورنر و جیمز تانکارد؛ نظریه‌های ارتباطات؛ ترجمه علیرضا دهقان؛ تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1386.
    10. غفوری، فلور؛ «عوامل مؤثر بر میزان اعتماد بینندگان به اخبار شبکه‌های اول و دوم سیما»، فصلنامه پژوهش و سنجش؛ ش41، بهار 1384، ص255ـ274.
    11. فلاح‌زاده، احمد؛ «تأملی در مهارت‌های بینشی و دانشی در پاسخ‌گویی به پرسش‌های دینی»، مطالعات شبهه‌پژوهی؛ ش4، تابستان 1403، ص51ـ70.
    12. کازنو، ژان؛ قدرت تلویزیون؛ ترجمه علی اسدی؛ تهران: امیرکبیر، 1364.
    13. کسار، جوادعلی؛ پژوهشی در پرسمان امامت؛ ترجمه نورالهدی توفیق؛ قم: دارالفراقه، 1382.
    14. کلینی، محمد‌بن‌یعقوب؛ الأصول من‌الکافی؛ تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1388.
    15. مجلسی، محمدباقر؛ بحارالأنوار؛ بیروت: دار إحیاء التراث‌العربی، 1403ق.
    16. مسعودی، امیدعلی؛ «بررسی عوامل اعتماد سازی مخاطبان به برنامه‌های خبری در سیمای جمهوری اسلامی»، علوم خبری؛ ش21، بهار 1396، ص31ـ50.
    17. مهدی‌زاده، سیدمحمد؛ «بررسی محتوایی و حرفه‌ای مطالب هفت خبرگزاری غیردولتی»، فصلنامه رسانه؛ ش‌63، پاییز 1384، ص123ـ164.
    18. نظری‌زاده، مرضیه و محسن خلیلیان؛ «تأثیر رسانه در مقبولیت و اجرای امر به معروف و نهی از منکر در جامعه»، پژوهشنامه تاریخ، سیاست و رسانه؛ ش2، تابستان 1397، ص293ـ304.
    19. نعمتی انارکی، داوود؛ «مؤلفه‌های تحکیم اعتماد عمومی به برنامه‌های خبری صداوسیما با رویکردی به استراتژی‌های سند افق رسانه»، رسانه دیداری و شنیداری (رادیو تلویزیون)؛ ش8، تابستان 1388، ص10ـ33.