مطالعات شبهه پژوهی

مطالعات شبهه پژوهی

روش‌شناسی شبهه‌پردازی منکران علیه آموزه‌های پیامبران از منظر قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار دانشگاه علوم پزشکی و خدمات درمانی گلستان، گرگان- ایران
2 دانش‌پژوه سطح3، موسسه آموزش عالی ائمه اطهار (ع)، قم-ایران
چکیده
خداوند حکیم انسان را برای سیر مراحل کمال به این جهان فرستاده و از سر لطف، انبیا را راهبر بشر در این راه قرار داده تا بر پایه وحی الهی، هادی بشر به سرمنزل مقصود باشند. در این میان، انسانهایی بوده‌اند که پیوسته با انبیای الهی مخالفت کرده، با تشبث به روشهای مختلف به انکار آنان پرداخته‌اند. یکی از ابعاد انکار منکران علیه پیامبران، شبهه‌پردازی علیه آموزه‌های حیات بخش آن رسولان الهی بوده است. با توجه به استمرار جریان انکار علیه آموزه‌های انبیا، پژوهش درباره شیوه‌های شبهه‌پردازی منکران ضروری به‌نظر می‌رسد؛ به همین منظور پژوهش پیش‌رو آیاتی از قرآن کریم را که به‌تصریح یا تلویح از دلایل مخالفت منکران با آموزه‌های پیامبران حکایت می‌نمودند، استخراج کرده و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای شیعه و اهل سنت، توصیف، طبقه‌بندی و تحلیل نموده است. منکران با طرح دلایل انکاری مختلف، در پی مخالفت با چهار محور اساسی آموزه‌های انبیا بودند که عبارتند از: توحید، معاد، برایند آموزه‌ها و اصالت آنها. از تأمل در دستاوردهای این مقاله دریافت می‌شود که شبهه‌پردازی منکران با سه روش: اتهام، اقتراح و تشبث به اعتقادات ظاهری انجام می‌شد که عصاره همه آنها «انکار منشأ آسمانی آموزه‌های پیامبران» بوده است .
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله العربیة

منهجیة الشبهات المنکرین على تعالیم النبیینء من وجهة نظر القرآن الکریم

نویسندگان العربیة

غلامعلی زارع 1
عرفان جرزین 2
1 أستاذ مشارک فی جامعة گلستان للعلوم الطبیة والخدمات الطبیة، گرگان- ایران
2 طالب المستوى الثالث، معهد التعلیم العالی ائمة الاطهار (ع)، قم، إیران

کلیدواژه‌ها العربیة

قرآن
المنهجیة
التشکیک
تعالیم الانبیاء
المنکرون
قرآن کریم
1.    سیدرضی، محمدبن‌حسین، نهج‌البلاغه، ترجمه ابوالفضل بهرام‌پور، چ 1، قم: آوای قرآن، 1396.
2.    ابن‌عاشور، محمدبن‌طاهر، التحریر و التنویر، چ اول، بیروت: موسسه التاریخ، بی‌تا‏.
3.    ابن‌عطیه اندلسى، عبدالحق‌بن‌غالب‏، المحرر الوجیز فى تفسیر الکتاب العزیز، تحقیق عبدالسلام عبدالشافى محمد، چ 1، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1422 ق. ‏
4.    ابن‌کثیر، اسماعیل‌بن‌عمر، تفسیرالقرآن العظیم‏، تحقیق محمدحسین شمس‌الدین، چ 1، بیروت: دار الکتب العلمیة، 1419 ق.
5.    ابوحیان، محمدبن‌یوسف‏، البحر المحیط فى التفسیر، تحقیق صدقی محمد جمیل، چ 1، بیروت: دارالفکر، 1420 ق.
6.    بیضاوی، عبدالله‌بن‌عمر، انوارالتنزیل و اسرارالتأویل، تحقیق محمد عبدالرحمن المرعشلى، چ 1، بیروت: دار احیاء التراث العربى‏، 1418 ق.
7.    حسینى همدانى، سیدمحمد، انوار درخشان، به تحقیق محمدباقر بهبودى، چ 1، تهران: کتابفروشى لطفى، 1404 ق‏‏.
8.    دست‌رنج، فاطمه؛ دهقانی، محمد؛ کوه‌رو، افسانه و طبیبی، علیرضا، «بررسی تطبیقی دیدگاه‌های مختلف در مورد واژه‌ «بیّنه» با رویکرد معناشناسیِ مکتب بُن»، دوفصلنامه مطالعات تطبیقی قرآن‌پژوهی، ش 4، 1396.
9.    زمخشرى، محمود، الکشاف عن حقائق غوامض التنزیل، چ 3، بیروت: دارالکتاب العربی، 1407 ق. ‏
10. سبزواری نجفی، محمد‌بن‌حبیب‌الله، الجدید فى تفسیرالقرآن المجید، چ 1، بیروت: دارالتعارف للمطبوعات‏، 1406 ق.
11.  سعدی شیرازی، گلستان، غلامحسین یوسفی، چ 3، تهران: خوارزمی، 1373.
12. شاذلی‏، سیدبن‌قطب‌بن‌ابراهیم، فى ظلال‌القرآن، چ 17، بیروت‌‌ـ‌قاهره: دارالشروق، 1412 ق.
13. صابونى، محمدعلى‏، صفوة‌التفاسیر تفسیر للقرآن الکریم‏، چ 1، بیروت: دارالفکر، 1421 ق.
14. صادقى تهرانى، محمد، الفرقان فى تفسیرالقرآن بالقرآن‏، چ 2، قم: انتشارات فرهنگ اسلامى، 1365‏.
15. طباطبایى، سیدمحمدحسین، المیزان فى تفسیرالقرآن، چ 5، قم: دفتر انتشارات اسلامى جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، 1417 ق.
16. طبرسى، فضل‌بن‌حسن، مجمع‌البیان فى تفسیرالقرآن‏، چ 3، تهران: انتشارات ناصرخسرو، 1372.
17. طبرى، ابوجعفر محمدبن‌جریر، جامع‌البیان فى تفسیرالقرآن‏، چ 1، بیروت: دارالمعرفه، 1412 ق.
18. طیب، سیدعبدالحسین، اطیب‌البیان فی تفسیر القرآن، چ 2، تهران: انتشارات اسلام، 1378.
19. فخر رازى، محمدبن‌عمر، مفاتیح‌الغیب، چ 3، بیروت: دار احیاء التراث العربی، 1420 ق‏.
20. فیض کاشانى، ملامحسن‏، تفسیر الصافى، تحقیق حسین اعلمى، چ 2، تهران: انتشارات الصدر، 1415 ق.
21.  قرائتى، محسن‏، تفسیر نور، چ 11، تهران: مرکز فرهنگى درس‌هایى از قرآن، 1383.
22.  قمى مشهدى، محمدبن محمدرضا، تفسیر کنزالدقائق و بحرالغرائب‏، تحقیق حسین درگاهى‏، چ 1، تهران: سازمان چاپ وانتشارات وزارت ارشاد اسلامى، 1368‏.
23.  کاشانى، ملافتح‌الله، تفسیر منهج‌الصادقین فى الزام المخالفین‏، چ 3،‏ تهران: کتابفروشى محمدحسن علمى، 1336‏.
24.  مراغى، احمدبن‌مصطفى، تفسیر المراغی، چ 1، بیروت: دار احیاء التراث العربى، بی‌تا‏.
25.  مغنیه، محمدجواد، تفسیر الکاشف‏، چ 1، تهران: دارالکتب الإسلامیه، 1424ق.
26.  مقالی، عیسی، بیّنه و بیّنات، گستره و کارکردهای آن در قرآن، راهنمایی دکتر صمد عبداللهی عابد، مشاوره دکتر سیفعلی زاهدی‌فر، پایان‌نامه مقطع کارشناسی ارشد، رشته علوم قرآن و حدیث، گروه علوم قرآنی، دانشکده الهیات، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، 1398.
27.  مکارم شیرازى، ناصر، تفسیر نمونه، چ 1، تهران: دار الکتب الإسلامیه، 1374.
28.  موسویان، حمیده‌سادات، حبّ وطن از دیدگاه قرآن و سنّت، راهنمایی دکتر علی‌محمد میرجلیلی، مشاوره دکتر کمال صحرایی، پایان‌نامه مقطع کارشناسی‌ارشد، رشته علوم قرآن و حدیث، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات میبد، دانشگاه یزد، 1389.
29.  میبدی، احمدبن‌محمد، کشف‌الأسرار و عدة‌الأبرار، تحقیق على‌اصغر حکمت‏، چ 5، تهران: انتشارات امیرکبیر، 1371.