مطالعات شبهه پژوهی

مطالعات شبهه پژوهی

شبهه‌پژوهی سکولاریسم در جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد گروه علوم سیاسی، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی
چکیده
آموزه‌ سکولاریسم ثمره‌ مدرنیته است که نگرشی متفاوت از دیدگاه‌های پیشین به همراه داشت. با وقوع انقلاب فرانسه و استقلال آمریکا، قانون اساسی این کشورها تحت تأثیر مبانی سکولاریسم شکل گرفت. استیلا‌طلبی غرب بر سایر جوامع موجب شد که هنجارهای برآمده از سکولاریسم بر دیگر کشورها تحمیل شود. بااینحال، انقلاب اسلامی ایران و تأسیس نظام جمهوری اسلامی الگویی متمایز از سکولاریسم، مبتنی بر ارزش‌های اسلامی و در تقابل با مدرنیته و ارزش‌های آن را ارائه داد. اکنون، پس از گذشت چهار دهه از انقلاب، الگویی برپایه مرجعیت دین در مقابل الگوی سکولاریسم، دو الگوی حکمرانی متفاوت را پیش روی جوامع قرار داده است. بررسی و تحلیل این دو الگوی حکومتی نشان‌دهنده سیاست‌گذاری‌های متقابل و متمایز است. ازاین‌رو، شناخت دقیق این دو رویکرد برای پیشگیری از گرایش به سکولاریسم و همچنین تقویت ارزش‌های مبتنی بر سیاست‌گذاری اسلامی، ضرورتی انکارناپذیر دارد. در این راستا، فهم عمیق سکولاریسم نیازمند روشنگری درباره مفاهیم، مؤلفه‌ها و ابعاد آن است.


 
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله العربیة

دراسة شبهات العَلمانیّة فی نظام الجمهوریّة الإسلامیّة الإیرانیّة

نویسنده العربیة

محمد جواد نوروزی
الأستاذ فی قسم العلوم السیاسیة – مؤسسة الإمام الخمینی التعلیمیة والبحثیة
چکیده العربیة

فکرة العَلمانیّة ثمرة الحداثة التی حملت رؤیةً مغایرةً تماماً للمنظورات السابقة. ومع قیام الثورة الفرنسیة واستقلال الولایات المتحدة الأمریکیة، تشکّلت دساتیر هذین البلدین على أساس المبادئ العَلمانیّة. وقد أدّى النزوع الاستعماری والتوسّعی للغرب إلى فرض النُّظُم والقیم العَلمانیّة على المجتمعات الأخرى، فی حین قدّمت الثورة الإسلامیة فی إیران عند تأسیس نظام الجمهوریة الإسلامیة نموذجاً بدیلاً متمیّزاً عن العَلمانیّة، قائماً على القیم الإسلامیة ومناهضاً للحداثة الغربیة وقیمها. والیوم، وبعد مرور أربعة عقود على انتصار الثورة الإسلامیة، بات أمام المجتمعات البشریة نموذجان متقابلان للحکم: أحدهما یرتکز على مرجعیة الدین، والآخر یستند إلى الأسس العَلمانیّة. إنّ تحلیل هذین النموذجین یکشف عن سیاسات متباینة ومتصادمة فی مجالات التشریع والتنظیم الاجتماعی وإدارة السلطة. ومن ثمّ، فإنّ الفهم الدقیق لهذین الاتجاهین ضرورةٌ حتمیة من أجل الوقایة من المیل إلى العَلمانیّة وتعزیز القیم المستندة إلى السیاسة الشرعیة الإسلامیة. وفی هذا الإطار، فإنّ فهم العَلمانیّة فهماً عمیقاً یقتضی توضیح مفاهیمها ومکوّناتها وأبعادها. 

کلیدواژه‌ها العربیة

العَلمانیّة
العَلمَنة
الجمهوریّة الإسلامیّة الإیرانیّة
دراسة الشبهات
1.      اینگلهارت، رونالد و نوریس، پیپا، مقدس و عرفی: دین و سیاست در جهان، ترجمه مریم وتر، تهران: انتشارات کویر، ۱۳۸۷.
2.      باربور، ایان، علم و دین، ترجمه بهاءالدین خرمشاهی، تهران: مرکز نشر دانشگاهی، 1362.
3.      باربیه، موریس، دین و سیاست در اندیشه مدرن، ترجمه امیر رضایی، تهران: قصیده‌سرا، 1384.
4.      برکات، حلیم، ۱۹۹۱، المجتمع العربی المعاصر، بیروت: مرکز الدراسات الوحدة العربیه، 1991.
5.      برگر، پیتر ال، «موج تازه سکولارزدایی از جهان، افول سکولاریسم: دین خیزش‌گر و سیاست جهانی»، مجموعه مقالات، ترجمه افشار امیری. تهران: پنگان، 1380.
6.      برنیر، برت اف،« سکولاریسم و دین، مبانی بدیل برای کنکاش در یک کثرت‌انگاری اصیل»، ترجمه افروز اسلامی. مجله نامه فرهنگ، شماره ۲۲، 1375.
7.      تایلر، اد.جی.پی، عظمت و انحطاط اروپا، ترجمه هرمز عبداللهی، تهران: انتشارات آموزش انقلاب اسلامی، 1370.
8.      جان، لاک، نامه‌ای در باب تساهل، ترجمه شیرزاد گلشاهی کریم، تهران: نشر نی، 1383.
9.      جولدنر، آلوین، بحران جامعه‌شناسی غرب، ترجمه فریده ممتاز، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1368.
10.   روآ، الیویه، اسلام جهانی‌شده، ترجمه حسن فرشتیان، قم: دفتر تبلیغات اسلامی، 1387.
11.    ساباین، جرج، تاریخ نظریات سیاسی، ج ۲. مترجم، بهاء‌الدین پازارگادی، تهران: امیرکبیر: موسسه انتشارات فرانکلین، 1353.
12.   شجاعی‌زند، علیرضا، عرفی‌شدن در تجربه مسیحی و اسلامی، تهران: انتشارات باز، 1381.
13.   عزیز العظمة، العلمانیة من منظور مختلف، بیروت: مرکز دراسات الوحدة العربیه، 1992.
14.   کین، جان، «محدودیت‌های سکولاریسم»، علوم سیاسی، ترجمه سید علی‌اصغر سلطانی، ش 7، 1378.
15.   گلدمن، لوسین، فلسفه روشنگری، ترجمه شیوا (منصوره) کاویانی، تهران: انتشارات فکر روز، 1375.
16.   مارسل، گشه، دین در دموکراسی و حقوق بشر، ترجمه امیر نیک‌پی. تهران: نشر ثالث، 1385.
17.   ملکم، همیلتون، جامعه‌شناسی دین، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: تبیان، 1377.
18.   ویلسون، برایان. «جداانگاری دین و دنیا»، میرچا الیاده، فرهنگ و دین، ترجمه مرتضی اسعدی، تهران: طرح نو، 1374.
19.   ویلم، ژان پل، جامعه‌شناسی ادیان، ترجمه عبدالرحیم گواهی، تهران: تبیان، 1377.