مطالعات شبهه پژوهی

مطالعات شبهه پژوهی

روش‎ شناسی استاد محمدهادی معرفت (ره) در پاسخ به شبهات قرآنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
حسن رضا رضائی زرندینی 1
حمید کریمی 2
1 جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران
2 دانشیار دانشگاه علم و صنعت . تهران.ایران
چکیده
روش ‎شناسی قرآن پژوهان و متفکران در عرصه پاسخگویی، به سالهای اخیر برمی گردد. و منظور از روش‎شناسی، بافت شناسی محتوایی و شناخت شیوه های کلی و رایج در کیفیت پاسخگویی به شبهات است. آیت‌الله معرفت از جمله علمای معاصر و برجسته و متخصص در علوم قرآن و تفسیر، توجه زیادی به شبهات قرآنی و پاسخ به آنها داشته است. نوشتار پیش رو، در پی پاسخ به این پرسش است که روش آیه الله معرفت (ره) در پاسخ به شبهات قرآنی چیست؟ پژوهش حاضر با روش تحلیلی ـ توصیفی و با استخراج از مکتوبات استاد معرفت به صورت دلالی و تضمنی سامان یافته و روش گردآوری مطالب آن کتابخانه‌ای و نرم افزارهای علوم اسلامی است. برخی از نتایج حاصله این است که استاد با روشهای متفاوت: روش قرآن به قران، روش سیاق قرآن، روش روائی، روش نقضی و حلی، روش عقلی، روش تاریخی، روش علمی، روش لغوی، روش بهره گیری از دیدگاههای فریقین، بهره گیری از فهم آسان و… به شبهات پاسخ می گفت. ایشان در اکثر مکتوبات، به پاسخ شبهات مخصوصا شبهات جدید اهتمام جدی داشت.
کلیدواژه‌ها
آیت الله معرفت
روش‎شناسی پاسخ به شبهات
روش پاسخ به شبهات قرآنی
شبهات قرآنی
روش‎شناسی

عنوان مقاله العربیة

منهجیة الأستاذ محمد هادی معرفت فی الرد على الشبهات القرآنیة

نویسندگان العربیة

الحسن الرضا الرضائی زرندینی 1
حمید کریمی 2
1 الجامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.
2 أستاذ مشارک، جامعة للعلوم والتکنولوجیا. ترهان. ایران
چکیده العربیة

إن دراسة منهجیة باحثی القرآن الکریم والمفکرین فی مجال الرد علی الشبهات تعود إلى السنوات الأخیرة، والمنهجیة تشیر إلى علم سیاق المحتوى والتعرف على المناهج العامة والمشترکة فی نوعیة الرد علی الشبهات. آیة الله معرفت من العلماء المعاصرین البارزین والمتخصصین فی علوم القرآن والتفسیر، قد أولی اهتماماً کبیراً للشبهات القرآنیة والرد علیها. قد سعى البحث الحالی إلى الإجابة على السؤال التالی: Šما هو منهج آیة الله معرفت فی الرد على الشبهات القرآنیة؟ وتم تنظیم الدراسة الحالیة بالاعتماد على المنهج الوصفی التحلیلی، والاستخلاص من مؤلفات الأستاذ معرفت بطریقة استنتاجیة ضمنیة، وجمع البیانات من المکتبات والبرامج الإلکترونیة للعلوم الإسلامیة. ومن النتائج التی توصل إلیها البحث الحاضر أن الأستاذ رد على الشبهات بأسالیب مختلفة، مثل طریقة القرآن بالقرآن، والطریقة الروائیة، وطریقة التناقض والحل، والطریقة العقلانیة، والطریقة التاریخیة، والطریقة العلمیة، والطریقة اللغویة، وطریقة الاستفادة من آراء الفریقتین، والاستفادة من الفهم السهل، وغیر ذلک. وفی أغلب مؤلفاته، أولی الأستاذ اهتماماً شدیداً بالرد على الشبهات وخاصة الشبهات الجدیدة.

کلیدواژه‌ها العربیة

آیة الله معرفت
منهج الرد على الشبهات القرآنیة
الرد على الشبهات القرآنیة
منهجیة الرد لدی الأستاذ معرفت
  1. ابن‌فارس‌، زکریای قزوینی؛ معجم مقائیس‌اللغة؛ [بی‌جا]: مرکز نشر مکتب اعلام اسلامی، 1404ق.
  2. ابن‌منظور، محمد بن مکرم؛ لسان‌العرب؛ بیروت: دارالفکر، 1990م.
  3. بابایی، علی‌اکبر و دیگران؛ مکاتب تفسیری؛ قم: پژوهشکده حوزه و دانشگاه، 1381.
  4. برنجکار، رضا؛ روش‌شناسی علم کلام؛ قم: مؤسسه علمی و فرهنگی دارالحدیث، 1391.
  5. بهجت‌پور، عبدالکریم؛ «سیری در زندگی آیت‌اللّه معرفت»، بیّنات؛ ش44، زمستان 1383، ص10ـ49.
  6. تمیمی آمدی، ناصح‌الدین؛ غررالحکم و دررالکلم؛ قم: دارالکتاب‌الإسلامی‏، 1410ق.
  7. جوهری، طنطاوی؛ تفسیرالجواهر؛ بیروت: دار‌الفکر، [بی‌تا].
  8. حرّ عاملی، محمدحسن؛ وسائل‌الشیعة؛ چ7، تهران: فرهنگ اسلامی، 1374.
  9. خزائلی، محمدعلی؛ جدل، استدلال و مناظره در قرآن کریم؛ قم: ابتکار دانش، 1390.
  10. دره حداد، یوسف؛ القرآن دعوةالنصرانیة؛ چ2، بیروت: المکتبةالبولسیه، 1986م.
  11. دهخدا، علی‌اکبر؛ لغت‌نامه؛ چ2، تهران: دانشگاه تهران، 1377.
  12. راغب اصفهانی، ابوالقاسم؛ مفردات ألفاظ‌القرآن؛ چ2، تهران: المکتبةالمرتضویه، 1362.
  13. رجبی، محمود و دیگران؛ روش‌شناسی تفسیر قرآن؛ چ11، قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1399.
  14. ساروخانی، باقر؛ درآمدی بر دائرةالمعارف علوم اجتماعی؛ تهران: کیهان، 1380.
  15. سیوطی، جلالدین؛ درالمنثور فی تفسیرالمأثور؛ بیروت: دارالفکر، 1414ق.
  16. طباطبایی، سیدمحمدحسین؛ تفسیرالمیزان؛ قم: انتشارات جامعه مدرسین، 1374.
  17. طبرسی، فضل‌بن‌حسن؛ مجمع‌البیان؛ چ5، تهران: مکتبةالإسلامیه، 1395ق.
  18. طوسی، محمد بن حسن؛ التبیان فی تفسیرالقرآن؛ بیروت: دار إحیاء التراث‌العربی، [بی‌تا].
  19. فراهیدی، خلیل‌بن‌احمد؛ کتاب‌العین؛ قم: نشر هجرت، 1410ق.
  20. کلینی، محمد؛ اصول کافی؛ ترجمه محمدباقر کمره‌ای؛ چ3، قم: اسوه، 1375.
  21. کنعانی، سیدحسین؛ «سیر تحول کاربرد سیاق در تفسیر»، مشکوة؛ ش87، تابستان 1384، ص18ـ27.
  22. مجلسی، محمدباقر؛ بحارالأنوار؛ تهران: المکتبةالإسلامیه، 1385.
  23. محمدی، رضا؛ «شیوه‌شناسی پاسخ‌گویی به سؤالات و شبهات دینی»، پیام؛ ش109، 1390، ص20ـ35.
  24. معرفت، محمدهادی؛ التمهید فی‌العلوم‌القرآن؛ قم: مؤسسه نشر التمهید، 1429ق.
  25. معرفت، محمدهادی؛ تاریخ قرآن؛ چ5، تهران: انتشارات سمت، 1382.
  26. معرفت، محمدهادی؛ تفسیر و مفسران؛ قم: مؤسسه نشر التمهید، 1379.
  27. معرفت، محمدهادی؛ علوم قرآنی؛ قم: مؤسسه نشر التمهید، 1381.
  28. معرفت، محمدهادی؛ نقد شبهات پیرامون قرآن کریم؛ قم: مؤسسه نشر التمهید، 1385.
  29. مفید، محمد؛ الإرشاد؛ تهران: انتشارات اسلامیه، 1352.
  30. نصیری، علی؛ «معرفت قرآنی»، مجموعه مقالات کنگره آیت‌اللّه معرفتŠ؛ تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1387.
  31. نصیری، علی؛ آشنایی با علوم حدیث؛ قم: مرکز مدیریت حوزه علمیه قم، 1382.
  32. ویل دورانت، ویلیام جیمز؛ تاریخ تمدن؛ ترجمه مجموعه نویسندگان؛ تهران: علمی و فرهنگی، 1401.
مطالعات شبهه پژوهی
دوره 2، شماره 5 - شماره پیاپی 5
فروردین 1404
صفحه 81-103