مطالعات شبهه پژوهی

مطالعات شبهه پژوهی

مبناشناسی استاد محمدهادی معرفت (ره) در پاسخگویی به شبهات قرآنی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 جامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران
2 دانشیار دانشگاه علم و صنعت ایران، تهران
3 دانشجوی کارشناسی ارشد گرایش مبانی نظری اسلام، دانشگاه معارف اسلامی
چکیده
موضوع مبنا‎شناسی قرآن پژوهان و متفکران در عرصه پاسخگویی، به سالهای اخیر برمی گردد. و منظور از مبنا‎شناسی، پیش فرض‌ها، باورهای اعتقادی یا علمی که نظریه‌ها بر آن استوار است. استاد محمدهادی معرفت (ره) از جمله علمای معاصر و برجسته و متخصص در علوم قرآن و تفسیر، توجه زیادی به شبهات قرآنی و پاسخ به آنها داشته است. نوشتار پیش رو، در پی پاسخ به این پرسش است که مبانی نظری استاد معرفت (ره) در پاسخ به شبهات قرآنی چیست؟. پژوهش حاضر با روش تحلیلی ـ توصیفی و با استخراج از مکتوبات استاد معرفت(ره) به صورت دلالی و تضمنی سامان یافته و روش گردآوری مطالب آن کتابخانه‌ای و نرم افزارهای علوم اسلامی است. برخی از نتایج حاصله این است که استاد با مبانی و پیش‎فرض‎هایی مانند: سازگاری علم و دین، وحیانی بودن عین الفاظ قرآن، سلامت قرآن از تحریف، سلامت قرآن از تناقض، عدم اقتباس از متون گذشته، تاثیرناپذیری از فرهنگ زمانه، تاثیرناپذیری انسان از موجودات نامرئی به جنگ شبهات رفته است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله العربیة

معرفه المبانی الأستاذ محمد هادی معرفة (رضی الله عنه) فی الرد على الشبهات القرآنیة

نویسندگان العربیة

الحسن الرضا الرضائی زرندینی 1
الحمید الکریمی 2
النیما الخوارزمی 3
1 الجامعه المصطفی العالمیه، قم، ایران.
2 استاذ مشارک ،جامعه ایران للعلوم والتکنولوجیا ،طهران
3 طالب ماجستیر فی تخصص أصول الدین النظریة، جامعة التربیة الإسلامیة
چکیده العربیة

وتعود قضیة الأصولیة عند علماء القرآن والمفکرین فی مجال المحاسبة إلى السنوات الأخیرة. وبالأساسیات فإننا نعنی الافتراضات والمعتقدات العقائدیة أو العلمیة، وکذلک المبررات التی تستند إلیها النظریات. الأستاذ محمد هادی معرفة (رحمه الله) من أبرز العلماء المعاصرین المتخصصین فی علوم القرآن والتفسیر، وقد اهتم کثیراً بالشبه القرآنیة وأجوبتها. تسعى المقالة التالیة إلى الإجابة على السؤال التالی: ما هی الأسس النظریة للأستاذ الدکتور عرفات (رحمه الله) فی الرد على الشبهات القرآنیة؟ وقد اعتمدت الدراسة على المنهج الوصفی التحلیلی، وذلک من خلال استخراج المعلومات من مؤلفات الأستاذ الدکتور/ مرفت (رضی الله عنه) بطریقة استنباطیة واستنتاجیة، واعتمدت فی جمع موادها على المکتبة وبرامج العلوم الإسلامیة. ومن النتائج أن الأستاذ خاض حرباً على الشکوک بأسس وافتراضات مثل: توافق العلم والدین، وحرفیة القرآن ولیس الوحی، وسلامة القرآن من التحریف، وسلامة القرآن من التناقض، وعدم التکیف مع النصوص الماضیة، وعدم نفاذ الثقافة المعاصرة، وعدم نفاذ الإنسان للکائنات غیر المرئیة.

کلیدواژه‌ها العربیة

آیة الله مَرَفَت
أصول الرد على الشبهات
الأسس النظریة للأستاذ مَرَفَت
الشبهات القرآنیة
فهم الأسس
1.    ابن‌بابویه قمی، محمد (صدوق)، التوحید، چ3، قم: جامعة مدرسین حوزه‌ علمیه قم‌، 1413ق.
2.    ابن‌بابویه قمی، محمد (صدوق)، التوحید، چ3، قم: جامعة مدرسین حوزه‌ علمیه‌ قم، 1413ق.
3.    اگ‍ن‍ر، رابت، برگزیده افکار راسل، ت‍ه‍ران: شرکت سهامی انتشار‏، 1389.
4.    بازرگان، مهدی، راه طی شده، چ8، تهران: شرکت سهامی انتشار، بی‌‌تا.
5.    بهجت‌پور، عبدالکریم، تفسیر تنزیلی (به ترتیب نزول) مبانی اصول قواعد و فؤاید، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1392.
6.    توسلی، غلامعلی، «ویژگی‌های فرهنگی جامعه دینی»، مجله نقد و نظر، سال دوم، ش 3-4، تابستان و پاییز 1375، ص 138-156.
7.    تیلر اِ، ای، سقراط، تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1390.
8.    جعفریان، رسول، تاریخ سیاسی اسلام، قم: انتشارات انصاریان، 1376.
9.    حسینی زبیدی، سید مرتضی، تاج‌العروس، بی‌جا: دارالهدایة، 1378ق.
10.  حکمت‌نیا، محمود، مبانی مالکیت فکری، چ1، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، 1386.
11.   خسروپناه، عبدالحسین، «نقدی بر هرمنوتیک فلسفی»، مجله رواق اندیشه، ش 6، 1380.
12.  دام‍پ‍ی،‌ ی‍ر، تاریخ علم، ت‍رج‍م‍ه‌ ع. آذرن‍گ‌، تهران: انتشارات سمت، 1380.
13.  دهخدا، علی‌اکبر، لغت‌نامه دهخدا، چ2، تهران: دانشگاه تهران، 1377.
14.  راسل، برتراند، تاریخ فلسفه غرب، ترجمه ن. دریابندی. تهران: نشر پرواز، 1373.
15.  رضایی، حسن‌رضا، شگفتی‌های پزشکی در قرآن، قم: انتشارات پژوهش‌های تفسیر و علوم قرآن، 1387.
16.  رضایی اصفهانی، محمدعلی، منطق تفسیر قرآن (1)، مبانی و قواعد تفسیر قرآن، قم: نشر جامعةالمصطفی العالمیهq، 1385.
17.  رضایی اصفهانی، محمد‌علی، «قرآن و فرهنگ زمانه»، مجله معرفت، شماره 26،  1377.
18.  رضایی، حسن‌رضا، قرآن و فرهنگ زمانه، چ1، قم: مرکز مطالعات و پژوهش‌های حوزه علمیه، 1383.
19.  زمخشری، جارالله، کشّاف، چ1، قم: مکتب الاعلام الاسلامی، 1414ق.
20.  سامی، علی، تمدن هخامنشی، تهران: نشر سازمان مطالعه و تدوین کتب علوم انسانی دانشگاه‌ها (سمت)، 1391.
21.  سیوطی، جلال‌الدین، معترک الاقرآن فی اعجاز القرآن، چ1، بیروت: دارالکتب المکتبیه، بی‌تا.
22.  شاکر، محمدکاظم، مبانی و روش‌های تفسیری، چ1، قم: مرکز جهانی علوم اسلامی، 1382.
23.  شریف، مرتضی، تنزیة‌الانبیاء، بیروت: دارالاضواء، 1409ق.
24.  شریفی، محمد، اخباریون و تفسیر و علوم قرآن، چ1، مشهد: انتشارات رضوی، 1396.
25.  صفا، ذبیح‌الله، تاریخ علوم عقلی در تمدن اسلامی تا اواسط قرن 5، ج 1، تهران: امیرکبیر، 1346.
26.  طالقانی، سیدمحمود، پرتوی از قرآن، چ1، تهران: شرکت سهامی انتشار، 1348.
27.  طباطبایی، محمدحسین، تفسیر المیزان، ترجمه‌ موسوی همدانی، چ3، قم: انتشارات جامعه مدرسین، 1366.
28.  طبرسی، فضل‌بن‌حسن، مجمع‌البیان، چ5، تهران: مکتبة الاسلامیه، 1395ق.
29.  طنطاوی، جوهری، تفسیر الجواهر، بیروت: دار‌الفکر، بی‌تا.
30.  علوی‌مهر، حسین، آشنایی با تاریخ تفسیر و مفسران، قم: ناشر مرکز جهانی علوم اسلامی، 1384.
31.  فیروزآبادی، محمدبن‌یعقوب، القاموس المحیط، چ1، بیروت: دارالکتب العلمیه، 1420ق.
32.  مجلسی، محمدباقر، بحارالانوار (110 ج)، تهران: المکتبة الاسلامیه، 1385.
33.  مصباح یزدی، محمدتقی، قرآن‌شناسی، چ1، قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینیw، 1376.
34.  مصباح یزدی، محمدتقی، معارف قرآن، چ1، قم: مؤسسه در راه حق، 1373.
35.  مصطفوی، سیدحسن، التحقیق فی کلمات‌القرآن کریم، چ1، تهران: وزارت ارشاد، 1371.
36.  مطهری، مرتضی، عدل الهی، چ7، تهران: انتشارات صدرا، 1372.
37.  مجتهد شبستری، محمد، هرمنوتیک، کتاب و سنت، طرح نو، تهران، 1399.
38.  معرفت، محمدهادی، التفسیر والمفسرون فی ثوبه القشیب، مشهد: الجامعةالرضویه للعلوم الاسلامیه، 1426ق.
39.  معرفت، محمدهادی، التمهید فی علوم القرآن، قم: مؤسسه النشر الاسلامی، 1411ق.
40.  معرفت، محمدهادی، تفسیر اثری جامع، مترجم ایروانی، قم: التمهید، 1390.
41.  معرفت، محمدهادی، تفسیر و مفسران، قم: مؤسسه فرهنگی التمهید، 1379.
42.  معرفت، محمدهادی، صیانة‌القرآن من التحریف، چ2، قم: موسسة النشر الاسلامی، 1418ق.
43.  معرفت، محمدهادی، علوم قرآنی، چ1، قم: التمهید، 1378.
44.  معرفت، محمدهادی، نقد شبهات پیرامون قران کریم، مترجم علیزاده، خرقانی، حکیم‌باشی و رستمی، قم: التمهید، 1385.
45.  معرفت، محمدهادی، التاویل فی مختلف المذاهب و الاراء، مجمع جهانی تقریب مذاهب، تهران، 1427ق.
46.  معین، محمد، فرهنگ فارسی، چ4، تهران: امیرکبیر، 1360.
47.  مکارم‌شیرازی، ناصر و همکاران، تفسیر نمونه، چ5، قم: دارالکتب، 1368.
48.  منتظری، مجتبی، «سـیری در چیـستی تفسیر قرآن»، اندیشه صادق، ش 15. تهران: دانشگاه امام صادقj، 1383.
49.  مؤدّب، رضا، مبانی تفسیر قرآن، چ3، قم: انتشارات دانشگاه قم، 1393.
50.  نجارزادگان، فتح‌الله، بررسی تطبیقی مبانی تفسیر قرآن در دیدگاه فریقین، چ1، تهران: انتشارات سمت، 1388.
51.  نصیری، علی، کنگره آیت‌الله معرفت، معرفت قرآنی، تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، چ1، 1387.
52.  نورمحمدی، غلامرضا، «مراحل رشد جنین از منظر قرآن»، مجله تخصصی پژوهش‌های میان‌رشته‌ای قرآنی، ش 2، بهار 1388، ص 16ـ5.
53.  نوری، یحیی، اسلام و جاهلیت، چ8، تهران: مجمع معارف اسلامی، 1375.
54.  واعظی، احمد، درآمدی بر هرمنوتیک، چ1، قم: پژوهشگاه و فرهنگ اندیشه، 1403.